Sanatsal İnovasyon ile Mükemmel Sanat’a Ulaşmak…
Peki, ama nasıl?
Düşündüğünüz olmuştur mutlaka; Da Vinci, Van Gogh, Salvador Dali, Picasso, Michelangelo ve Çaykovski gibi; deli ve dahi sanatçıların, böylesine olağanın üstü olmasındaki, nedenler nelerdir?

Yetenek mi? Evet,
Çok mu çalışmak? Evet,
Lütuf? Mutlaka

Peki ya; Beyinlerinin Nöroanatomisi ve İşletim Sistemleri? Bunun üzerine, hiç düşündünüz mü?
Nöro görüntüleme sitemlerinin olmadığı, beyinlerin cesetlerden çıkarılıp atıldığı bir dönemde, tüm sanatçılar beyinlerini; nasıl eğitip, kalibreden geçiriyorlar ve beyinlerinin devamlı sanatlarına entegre edebiliyorlardı?

Esasen; düşündüğünüz, her ne kadar sanat ve sanatçı olsa da, içerik aslında; ‘Sanatın Beyin’ halidir. İster; heykeltraş, müzisyen ister; hattat, kaligraf sanatçıları olun, sanatsal beyninizde; mutlaka inovasyonlar yaparak, kendinizi aşmalı ve ileriye taşınmalısınız.

Mühendislik fakültesinden mezun olduktan sonra; İstanbul da genç bir mühendis olarak, çalıştığım şirket ve firmaların; kurumsal gelişimlerinde ve profesyonellerinin kişisel gelişimlerinde uyguladıkları yönetim sistemleri dikkatimi çekmişti.

Sovyet Rusya’sında, Gerhard Altshuller’ ın icatladığı; TRİZ (Teorya Resheniya Izobreatatelskik Zadatch) Teknik, Rasyonel ve Yaratıcı Çözümler Zekâsı adlı muhteşem düşünme tekniğini ve daha sonraları da, batı medeniyetinin, geliştirdiği inovasyon tekniklerini, öğrenip, uygulama fırsatlarım olmuştu.

Mesleki kariyerimin yanında, sanatsal çalışmalarıma da, devam ederken, her ne kadar tüm sanat dallarının; el, parmak ve diğer iskelet kas sistemleriyle, gerçekleştirildiğini bilsem de, işin temelin de; Neuroscience yani, Beyin ve Beyin Bilimleri’nin olduğunu fark ettim.

Şekil 1- İllüstrasyon – Sanatsal Eylem Standardı için, beynin özellikle; Frontal Korteks kısmı, Motor Korteks ve Hipokampüs alanları birlikte çalışmakta olup, tüm beyin kortikalları işin içindedir.

Mühendislik nosyonumu, yıllar sonra Nörobilim alanında yaptığım yüksek lisans ile harmanlayarak, çoklu sanat uygulamaları ve beyin arasındaki, münasebetleri üzerine, çok yönlü araştırmalar yaptım. Uluslararası; makale, akademik literatür ve bilimsel yazınlardan elde ettiğim tüm birikimlerimi; ‘SANATSAL MÜHENDİSLİK İNOVASYONU’ temelli ‘SANATSAL EYLEM STANDARDI’ içerikli bir sistem için, geliştirdim.

Ve… Ortaya tüm Sanat Profesyonellerinin; kolayca öğrenip, uygulayabileceği, yeniden yapılandırma ve yenileme sistemi olan; ‘PUKÖ Döngüsü’ nü, sanat dallarına uygulama metodunu planlayıp geliştirdim.

Peki nedir PUKÖ? Bu sistem esasen; Yalın Üretim Felsefesinin, çok önemli bir parçasıdır. İlk olarak; Walter Shewhart tarafından önerme edilen ve William Edwards Demingtarafindan, geliştirilen bu döngü tüm dünyada; Mühendislik’ ten Satış-pazarlamaya, Sağlık sektöründen, Turizm ve Eğitim sektörüne kadar her alanda; ürün, verimlilik ve fayda artırımında kullanılmaktadır. PDCA (Plan-Do-Check-Action) olan aslı; PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al) şeklinde, Türkçemize çevrilen bu sistemin; her sanat dalına uygulamasını göreceğiz.

………………………………………………………………………………………………………………

KADEME -1

PLAN – YAPILACAK SANATSAL ÇALIŞMANIN PLANLANMASI
Beynin; başlangıç, bitiş ve sonuçlardan hoşlanmasına atıf edilen ana safha burasıdır. Burası; tam olarak ne yapılması gerektiğinin, hedef ve amaçların, planlandığı merkez kademedir. Planın; hem proje mühendisi hem de, hayata geçirecek işçisi, sadece sizsiniz.

Sanatçı, bu safhada; beyinin de soyutlamış olduğu düşünce ve duygunun; fiziksel halini ortaya çıkarmaktadır. Bu fiziksel hal; nota olarak, müzik, çizgi olarak ’Vav’ harfi ve ayak hareketleri olarak da, dans olabilir.

Sanatçının; sanatına başlamadan cevaplaması gereken sorunsallardan bazıları şunlardır:

• Bu sanat eserini hazırlarken; engelleyici problemlerim neler olabilir?
• Neleri doru yaparsam; eserim daha güzel sonuçlanır?
• Hangi faktörler; sanat eserimi ketleyebilir?

Bu safhada yapılacak ilk ana olgu; Sanatsal Hedef oluşturmak ve çerçevesini çizdiği kaide ve kurallar eşliğinde, çalışmalarına devam etmektir. Bu hedef için plan ve programların yapıldığı ana beyin bölgesi; Frontal Korteks olup, Hipokampüs ile de, bağlantılı çalışarak, sanat eseri ortaya çıkarılır.

Sanatçının beyni; bu safhada, en üst seviyede; enerji ve oksijen harcadığından, ‘Beynin Enerji Korunumu İlkesi’ gereği; eski sanatsal beyin devrelerini kullanmak isteyecektir. Bilinçaltında; kodlanmış olan belki de, yanlış ve tutarsız, elektro-kimyasal atımlar tekrar kullanılmak üzere saklanmaktadır. Yapılacak sanatın inovasyonel düşünce tarzıyla bu türlü, nöron devreleri yok edip, yeni sanatsal yollar inşa edilebilmektedir.

İşte; baştan belirlenen, hedef için en büyük problem budur. ENERJİ…
En büyük risk; yapılacak sanatsal çalışmanın; kısa, kalbur altı, gelişi güzel ve özensiz olarak yapılmasıdır. Plana; ne kadar bağlı kalınırsa, ilgili sanat eserinin, farklı ve özgün çıkma ihtimali o kadar fazla olacaktır.

Şekil 2 / Bu safhaya örnek Tabiatta; birçok örneğini ve öğretisini gördüğümüz, Golden Ratio (Altın Oran); Mısır Piramitlerinden, Yunan Heykellerine kadar, örnek alınarak ve sanatsal planlaması yapılmak suretiyle uygulanmıştır.  Bir heykeltıraşın, Altın Oran uygulama cetveli ile önce planını sonra da, uygulamasını yaptığı ana giriş kapı heykelini görmektesiniz. Sanatsal Eylem Standardı olan, PUKÖ, döngüsünün ilk uygulama alanı olan; Planlama safhasına güzel bir örnek olarak sunulabilir.

………………………………………………………………………………………………………………….

KADEME -2

UYGULAMA – PLANIN, SANAT ESERİNE EVRİLMESİ
Yapılan planların, hedefe varılması için uygulanma safhası burada gerçekleşir. Kademe, kademe ilerlenerek, plana bağlı şekilde sanatsal çalışmalara yön verilir. Hipokampüsdeki; uzun süreli bellek; bu safhada ana karargâh merkezidir. Burada bulunan sanatsal formüllerin anıları; geri çağrılmak suretiyle, bir nevi kopya çekilerek, sanat eserlerine uygulanması sağlanır. Kötü tarafı; birinci maddede ki; olumsuz durumların, saklandığı kortikal alan yine burasıdır.

 

Şekil 3 / Bu safhaya örnek: Her ne kadar sanat çalışması olmasa da; bir basınçlı kap olan kompresörün; ustası tarafında, Auto- Cad programı kullanılmış gibi, itinayla döşenmiş boru hatlarını görmektesiniz. Yıllarca yapmış olduğu çalışmalarına; önce planlama sonra da ekle-çıkar ünitelerini, entegre ederek; uygulamanın güzel bir örneğini görmekteyiz. Sanatsal güzelliğini, fonksiyonel olma özelliğiyle, birleştirebilmiş bir uygulama.

Özellikle; el, parmak, kol ve diğer iskelet kas sistemleriyle yapılan sanatsal çalışmalarda, yüksek şiddetli Aksiyon Potansiyelleri’ nin ateşlenmemesi için; sabit ve düşünmeli hareketlerde bulunulmalıdır. Beynin üst tarafında; Motor Korteks ve Somatosensory Korteksin; en yoğun kullanıldığı safha bu safha olup sık sık, frontal ile etkileşimler yaparak hedefin durumu sorgulanmalıdır.

Lütfen Dikkat: Sanatçı beyni; uyguladığı sanata dair, anı, öğreti ve uygulamalarını eski sinapsal dekoderlerine kodlamıştır. Buradaki; bu kodlanmış algoritmalar; SANATÇI İÇSEL MODELİ’ ni oluşturur. Eğer; buradaki müspet algoritmaları alıp, ıslah evi olan beyniniz’de yeniden yenilerseniz, kendinizi aşmış olursunuz.

Geçmiş Sanatsal Simülasyon Artıları + Şimdiki Gelişmiş Sanatsal Simülasyon = Sanatsal İnovasyon

…………………………………………………………………………………………………………………

KADEME – 3

KONTROL ET – SANATSAL UYGULAMANIN, KONTROLLENMESİ
Süreç ve sistem iyileştirmesi bu kademede gerçekleştirilir. Hedefin ve yapılan planların; işinize yarayıp yaramadığı burada, analizlenerek, düzenlemeler yapılır.

Yapılan sanatsal çalışmalar; bu safhada kontrol edilerek, düzeltilir, sanatsal restorasyonları yapılır. Muhtemel hata tekrarlarına mahal vermemek için, notlar alınır, fazlalıklar ve eksikler arındırılmak üzere, tespitlenip bir sonraki ve son aşamaya geçilir.

 

Şekil 4 / Bu safhaya örnek: Yukarıdaki Halı Satıcısı adlı yağlı boya tablo; Osman Hamdi Bey’in; 1888 yılında yapmış olduğu bir resim. Dünya çapında bir ressamımız olan, Hamdi bey, bu tabloyu yaparken; halıyı tutan müşterinin, sağ elinin halı üzerindeki, tutuş, açı ve gerilim kuvvetlerine pek dikkat etmediği görülmektedir.

 

 

Şekil 5– Yer çekimi ivmesi olan ’G’ sabiti ve ayrıca, parmaklar ve halı yüzeyi gerilimleri, Newton Hareket Yasaları ve Fizik kanunları altındaki, HALININ PARMAKLAR İLE YAPTIĞI KIRILMA AÇISI farklı olmalıdır. Yeşil renk ile gösterilen; yerçekimine uygun bir açıyla halının, parmaklar ile temasından kırılması gerekmektedir. Bir yüzeye etki eden (burada halıdır), gerilim bileşenlerini ve bu bileşenlerin yapmış oldukları açıları görmektesiniz.

Ünlü bir başka ressam olan Da Vinci’nin; insan portresi yapmadan önce, birçok cesedi; damar yapısını, deri kısmının içyapısını ve kas-eklem yapılarını inceleyerek, resimlerini yaptığını unutmamak gerekir.  

    Sanata dair bilişsel becerilerin; beyindeki kortikal devrelerce, sinapslara kazınması ve sanatsal bir kültür haline gelmesi, bu kontroller ile tamamlanır. Sanatsal yetkinlik adına; bilmen ve tatbik etmen gerekenlerin simülasyonlarını, hazırlamış ve sanatsal örüntülerinin, geleceğini, geçmişleriyle programlıyorsunuz. Sanatsal; genlerin, proteinlerin, bilinçaltı mekanizmaların, yeniden gözden geçirilerek yazıldığı ve biyolojik talimatlar halini aldığı evreden sonra yerini, Önlem Al evresine bırakır.

……………………………………………………………………………………………………………………..

KADEME – 4

ÖNLEM AL – PERFORMANS İYİLEŞTİRME
Yukarıdaki üç aşamanın; sanat organizasyonunda kullanımından sonra; bu döngünün bir sonraki sanat performanslarına ilham olabilmesi için, eklemeler ve çıkarmalar yaparak, Eylem Planı İyileştirmesi yapılır. Ölçümler ve notlar alınarak, sık sık tekraralar yapılır böylece; yazılı ve basılı kayıttan ziyade, beyinde uzun süreli bellekte depolanmak suretiyle, kullanılmak üzere saklanır.

Şekil-4 / Bu safhaya örnek: Yukarıda; saatlerce gitar çalan bir müzisyenin, parmaklarını görmektesiniz. Bir müddet sonra; sanatsal performansı düşen bu gitarist; parmakları için inove edilmiş, ÇELİK YÜZÜKLERİ, kullanarak, sanatsal performansını yükseltmeyi başarabilmiştir. Performans iyileştirmesine çok iyi bir örnek olan bu uygulama; müzisyenin, Nöroergonomi yani Zihinsel İş Yükünü’ de hafifletmeye yaramıştır.

Problemlerin, aksaklıkların ve yanlışların; bir sonraki sanat eserlerine, intikal etmemesini sağlayan formüller bu safhadadır.

Sonuç olarak ekleyebiliriz ki; sosyal, kişisel ve kurumsal olarak aldığımız tüm kararların temelinde beyin denilen biyolojik yapımız vardır. Bu yapı üzerine ekleyeceğimiz her bir gelişmiş yapı ile sanatsal becerilerimizi Sanatsal Nöro Plastisite ile artırabiliriz.

İşte; dünyaca ünlü sanatçıların edinmiş olduğu ve düşünmeden bilinçaltıyla yapabildikleri beyin örüntülerinin büyük bir kısmı bu metot ile mümkündür.

Mahmut KIZILASLANOĞLU – Mühendis / Sanatsal Nöron Mimarı

 

KAYNAKLAR:

Bayraktaroğlu, A . (2009). Sanat Eğitiminde İnovasyon . Art-e Sanat Dergisi, 2 (3),  Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduarte/issue/20722/221416Y

Davenport, T.H. (2006). Düşünerekyaşayanlar: bilgi işçileri ve temel özellikleri nasıl yönetilebilirler ve performansları nasıl iyileştirilebilir? (V. Karatay, Çev.). İstanbul: Bahçeşehir Üniversitesi.

Griffith, Rachel vd. (2006). “Innovation and Productivity Across Four European Countries”. Oxford Review of Economic Policy 22 (4). 483- 498.

Johansson, F. (2007). Yaratıcılık ve inovasyon: medici etkisi yaratmak. (D. Tayanç, Çev.). İstanbul: MediaCat.

Kavrakoğlu, İ. (2006). Yönetimde devrimin rehberi: inovasyon. (2. bs.). İstanbul: ALTEO.

Krbec, D. (2003). “Instıtutıonal Framework Educatıonal Inovatoons”. Fifth International Conference on “Enterprise in Transition”. 22-24 Mayıs. Hırvatistan.

Senge, P. (2006). Beşinci disiplin: öğrenen organizasyon düşünüşü ve uygulaması. (13. bs.). (A. İldeniz ve A. Doğukan, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.Özgenç, A., (2009) “İnovasyon Neden Önemli”, Capital İş ve Ekonomi Dergisi.

Yamaç, K. (2001). “Nedir Bu İnovasyon”. Üniversite ve Toplum Dergisi. Cilt 1. Sayı: 3.